مرکز حامیان حقوق بشر- مائده قادری
از دیدگاه جامعه شناسان نژاد ,به طبقه بندی انسانها از نظر رنگ پوست, زبان ,جنس ,مذهب ,ملیت گفته میشود. طبقه بندی, پایه ایجاد نابرابری برخی از انسانهااست. بر اساس این طبقه بندی
افراد خود را برتر از دیگر انسانها میدانند ومتعاقبا حضور نژاد دیگر را در موقعیتهای برتر اجتماعی وسیاسی بر نمی تابند.ودر شکل افراطی ان با محروم نمودن گروهی از انسانها از حق حیات (ژینوساید)و حقوق سیاسی واجتماعی همراه است.عقب نگه داشتن یک نژاد وگرفتن فرصت ترقی وپیشرفت از انان نمونه بارز تبعیض نژادی است که هم اکنون نیز در برخی کشورها شاهد ان هستیم.
تاریخ به کرات شاهد خشونت علیه نژادهای مختلف درسرتاسر کره زمین بوده است .
از بارزترین انها میتوان به حکومت اپارتاید افریقای جنوبی والمان نازی که بیشترین کشتارها را رقم زده اند نام برد.
تاریخ قاره افریقا, سرشار از لطمات واسیبهایی است که از اپارتاید به خود دیده است .در قرن هفدهم با حضور هلندیها در سرزمین تحت استعمار خود یعنی افریقای جنوبی, انها را به واسطه رنگ پوست در مرتبه ای پایین تر از خود قرار دادند .در سال 1948 این تفکر به اوج خود رسید وسفید پوستان با در دست گرفتن قدرت سیاسی شیوه غیر انسانی تری را در سرکوب وتحقیر مردم افریقای جنوبی رقم زدند .وحتی شعار خود را تحکیم وحفظ برتری نژاد سفید در مقابل سیاه عنوان کردند. ودر این راه مبادرت به وضع قوانینی کردند که کوچ اجباری سیاهان به مناطق محروم ,عدم مشارکت انان در مسائل سیاسی وحتی ممنوعیت ازدواج با سفید پوستان ,عدم مالکیت سیاهان بر اراضی خود از این نمونه ها هستند.
جنبش ضد اپارتاید در افریقای جنوبی بارها قدرت گرفت وسرکوب شد. اما بزرگترین این سرکوبها اواخر دهه هشتاد میلادی بود که بیش از 25 هزار نفر بدون محاکمه دردادگاه روانه زندان شدند .مبارزه سیاه پوستان علیه اپارتاید برای عدالت وبرابری از بزرگترین مبارزات ضد نژاد پرستی بوده وبسیاری از سیاهان برا ی این برابری جان خود را از دست دادند .
در سال 1994نلسون ماندلا, پس از سالها مبارزه علیه اپارتاید, بعنوان رییس جمهور افریقای جنوبی انتخاب شد. ودر نطق خود بیان کرد که دیگر این سرزمین تجربه تلخ سرکوب گروهی مردم توسط گروه دیگر را تجربه نخواهد کرد .
سیاه پوستان در تاریخ امریکا نیز قربانی تبعیض بوده اند. برده داری وتبعیض نژادی در امریکا دو مقوله در هم تنیده بوده .بدین معناکه تمام سیاه پوستان در خدمت سفید پوستان در مزارع و شرایط غیر انسانی وسخت به کار گمارده می شدند.
در قرن 19 میلادی در جنگ بین شما ل وجنوب بردگان سیاه ازاد شدند .در سال 1865قانون اساسی ایالات امریکا بر اساس اصلاحیه ای بردگی وکار اجباری را جز به عنوان مجازات جرمی که شخص طبق مقررات به ان محکوم شده باشد ممنوع کرد.اما ذهنیت حاکم بر طبقه اشراف, نمی توانست حقوق برابر برده سیاه پوست ازاد شده را بپذیرد.واز طرفی سیا ه پوستان هم نمی توانستند تفکر جدید سفید پوستان را که هنوز انان را چون برده وغلام میدیدند برتابند.
این تضادهای درونی بین دو گروه باعث خشم های درونی جامعه سیاه وسفید ونتیجتا انعکاس بیرونی ان وتفکرات نژاد پرستانه نمود پیدا می کرد.در نتیجه ان بود که گروهی از سفید پوستان متعصب با تشکیل کوکلا کس کلان به سیاه پوستان حمله می کردند, اموالشان را غارت وخانه هایشان را می سوزاندند.وانها را یا قطعه قطعه می کردند ویا زنده زنده در اتش می سوزاندند.این خشونتها با بی تفاوتی دستگاه قضایی وحکومت فدرال دامنه دار می شد.
سر انجام با وقوع جنگ جهانی دوم وحضور فعال سیاه پوستان در جبهه های نبرد, موقعیت انها در جامعه امریکا تغییر پیدا کرد.حضور سیاه پوستان در ترکیب ارتش امریکا ونهایتا قانون تاریخی براون در سال 1951که جدایی مدارس سفید پوستان را از سیاه پوستان ممنوع اعلام کرد, دستاوردهای مثبتی در راه مبارزه با تبعیض نژادی بود.
این قوانین وادغام سیاه پوستان در جامعه سفید پوستان خشونتهای مدنی دیگری را در جامعه به دنبال داشت .ممنوعیت ورود سیاهان به اماکن سفید پوستان مثل:رستوران ها, بارها, باشگاههای ورزشی نمونه بارز تعارض درون جامعه سفید وسیاه بود.تلاشهای جان اف کندی نیز گام های بلندی را برای حل اپارتاید در جامعه امریکا برداشت .با وجود تلاشهای بسیاروحضور سیاه پوستان در عرصه سیاسی امریکا همچون اوباما که به عنوان اولین رییس جمهور سیاهپوست بالاترین قدرت سیاسی این کشوراست .اما هنوز هم نگرش جدایی بین سفید وسیاه در جامعه امریکا به چشم می خورد.
برخی بر این باورند که بزرگترین جنگ جهانی دنیا به دلیل نژاد پرستی رخ داده است .اما گرچه نژاد پرستی رابه عنوان دلیل اصلی نمی توان به شمار اورد , ولی بدون شک یکی از دلایل پشت پرده وقوع جنگ جهانی دوم بود.
ظهور هیتلر با ترویج ایده های ملی گرایی ونژاد پرستانه همراه بود .در کتاب نبرد من نوشته ادولف هیتلر این گونه امده است :شرط اول وجود پایدار بشریت دولت نیست بلکه نژاد است که سرتا سر دنیا را به خدمت برتری در خواهد اورد .
نتیجه تفکرات هیتلر کشتار 11 میلیون نفر وبخصوص 6 میلیون یهودی در جنگ جهانی دوم بود, که طبق امار حدود دو سوم یهودیان اروپا در جریان هولوکاست کشته شدند.
تفکرات نژاد پرستانه در طول تاریخ تنها کشتار وژینوساید گروه وملتی در مقابل ملت دیگر رابه دنبال داشته است.که نتیجه حکومتهای غیر دموکراتیک است .دربرخی موارد نژاد پرستی به درجه ای از نفرت میرسد که به نسل کشی می انجامد .به عنوان نمونه صدام وهم دستانش, تحت عنوان جنایت علیه بشریت ونسل کشی کردها, در دادگاه ویژه جرائم سران عراق محاکمه شدند .در تاریخ معاصر, عملیات انفال در رژیم بعث عراق جزو تراژدی هایی است که تنها حاصل دیدگاههای نژاد پرستانه وخود برتر بینی ملتی نسبت به ملت دیگر است که باعث کشته شدن 182 هزار کرد وتخریب سه هزار روستا وتخلیه بیشتر شهرهای عراق شد .
با توجه به مبارزات گسترده ای که علیه تبعیض نژادی در سراسر دنیا انجام گرفته ولطمات گسترده ای که بشر از تبعیض نژادی متحمل شده ,اما هنوز در کشورهای زیادی این نوع نگرش مشاهده می شود.
ماده یکم میثاق بین المللی حذف تمام اشکال تبعیض نژادی مصوب 21 دسامبر 1965بیان می دارد: تبعیض نژادی به معنای هر گونه تبعیض ومحرومیت محدودیت ویا امتیازی بر مبنای نژاد رنگ اصل وریشه ملی یا قومی که به منطور لغو کردن یا اسیب رساندن به شنا سایی وبرخورداری واجرای تساوی حقوق بشر وازاد یهای اساسی در زمینه سیاسی اقتصادی واجتماعی فرهنگی وسایر زمینه ها ی مربوط به زندگی اجتماعی تلقی می شود.
دولت ایران نیز به عنوان امضا کننده این میثاق در سال 1345 متعهد گردیده که به مفاداین پیمان نامه ملتزم گردد.
اما در عمل انچه میبینیم افزایش روز افزون تقابل رژیم در مقابل ملیتهایی است که در ایران زندگی می کنند .
سیاستهای دراز مدت رژیم ایران برای تحقیر نژادهای مختلف ساکن ایران, دقیقا همان راهی را طی میکند که تمام حکومتهای اپارتاید طی کرده اند .این سیاستها در ادبیات مردم عادی به وضوح مشاهده می شود .تحقیر ملیتهای مختلف از طریق رسانه های گروهی به امری عادی تبدیل شده . که ارام ارام اتش خشم نژادهای مختلف ساکن ایران را شعله ور می کند .و مردم را در تقابل با یکدیگر قرار می دهد .
یکی از اشکال تبعیض نژادی در ایران که بارها موضوع بحث بوده, ممنوعیت تدریس به زبان مادری است که یکی از اشکال بارز تبعیض نژادی در ایران است .
اصل 15 قانون اساسی به صراحت بیان میکند که تدریس زبان مادری در کنار زبان فارسی در مدارس بلا اشکال است .اما طی سی سال حکومت اسلامی بر ایران هیچ تجربه ای در زمینه تدریس درمدارس به زبان مادری مشاهده نشده است .وزبان دیگر ملیتها در ایران ,محدود به حیطه زندگی شخصی افراد شده است .بند سوم ماده 4 اعلامیه حقوق اقلیتهای ملی مذهبی وزبانی اعلام میدارد: که دولتها موظفند در حد امکانات تدابیر خاصی اعمال کنند,تا افراد متعلق به اقلیتهاامکان یادگیری زبان مادری یا کسب اموزش به زبان مادری خود را داشته باشند.
اگر به افرادی که در پروسه قدرت در ایران سهیم هستند ,نگاهی بیندازیم, هیچ گاه ریییس جمهور ایران ,ترک, کرد, عرب ,و یا بلوچ نبوده .در پستهای حساسی چون وزارت نیز این تبعیض مشاهده می شود. .بند دوم ماده 2اعلامیه مذکور اعلام میدارد که : افراد متعلق به اقلیتها حق دارند در حیات فرهنگی مذهبی ,اجتماعی, اقتصادی ودولتی شرکت نمایند.در گزارش کمیسیون رفع تبعیض نژادی که در سال 1389 علیه ایران منتشر شد ,به این مسئله صراحتا اشاره شد. این کمیته در گزارش خود از سطح پایین مشارکت اعضای اقلیت های قومی ومذهبی در زندگی اجتماعی وتبعیض در زمینه استخدام انها به عنوان مقامات وکارکنان دولتی به شدت انتقاد کرد .
این تبعیض حتی در زمینه تقسیم بودجه نیز کاملا مشهود است. به گونه ای که در گزارش کمیسیون رفع تبعیض نژادی که در سال 1386 نیز ارائه شده بود , به این مسئله که استانهای اقوام نشین ایران جزو فقیرترین مناطق کشور هستند ,اشاره شده بود.عدم اختصاص بودجه به این مناطق پیرو سیاستهای تبعیض نژادی دولت ایران, فقر را در این مناطق گسترش داده است .
عدم توجه دولت ایران به این اخطارها وعدم پاسخ گویی به مجامع بین المللی وهمچنین عدم پایبندی به کنوانسیون مبارزه با تبعیض نژادی ,کشور ایران را جزو ناقضین حقوق ملیتها قرار داده است .
مبارزه برای تبعیض نژادی درایران ودر دنیا تا رفع کامل تبعیض وبرابری همه انسانها بدون ملاحظات نژادپرستانه ادامه خواهد داشت.
