خبرنامه گويا – کمپين مدنی جمعی از اقتصاددانان ايرانی با پرهيز از پرداختن به موضوع مناقشهای که زمينهساز اين تحريمها گشته، بررسی مساله هستهای را “خارج از صلاحيت” طراحان و هواداران آن اعلام کرده است. اين سلب صلاحيت از خود، نه تنها واقعی نيست، بلکه شانه خالیکردن از اصلیترين مسئوليت مدنی اقتصاددانان در اين زمينه است.
در هفتههای اخير جمعی از اقتصاددانان ايرانی (به همراه برخی متخصصان ديگر) در کمپينی مدنی سعی در جلب توجه جامعه جهانی نسبت به آثار مخرب تحريمهای تجاری و مالی اعمالشده بر ايران میکنند. اين کمپين با پرهيز از پرداختن به موضوع مناقشهای که زمينهساز اين تحريمها گشته، بررسی مساله هستهای را ”خارج از صلاحيت” طراحان و هواداران آن اعلام کردهاست. اين سلب صلاحيت از خود، نه تنها واقعی نيست، بلکه شانهخالیکردن از اصلیترين مسئوليت مدنی اقتصاددانان در اين زمينه است.
پس از علنی شدن برنامه هستهای ايران در سال ۱۳۸۲، دولت جمهوریاسلامی همواره اين برنامه را صلحآميز اعلام کرده و هدف اصلی آن را توليد انرژی و محصولات خاص دارويی برشمرده است. با توجه به ذخاير عظيم هيدروکربنی ايران و سرمايهگذاری ناکافی برای استحصال اين منابع (به خصوص گاز طبيعی)، اقتصادی بودن برنامه هستهای ايران از ديد اکثر کارشناسان جهانی غيرقابل باور تلقی شده است. باوجود تاکيدات دولت ايران، تاکنون هيچ تحقيق قابل اعتنايی از سوی اين دولت منتشر نشده که نشانگر اقتصادی بودن سرمايهگذاری برای توليد انرژی هستهای از سوی اين کشور باشد. اقتصاددانان ايرانی نيز تاکنون تحقيقی ارائه نکردهاند که اقتصادی بودن اين برنامه را نشاندهد. عدم بررسی اين موضوع حکايت از کوتاهی اقتصاددانان ايرانی از مسئوليت خود در مورد بحران هستهای ايران دارد.
برای جدیگرفته شدن کمپين و نامههای اقتصاددانان ايرانی از سوی جامعه جهانی، ايشان بايد با مطالعهای فراگير و بدون پيشداوری، موضوع اقتصادی بودن يا نبودن برنامه هستهای ايران را مورد بررسی قرار دهند. طبيعتا اگر نتايج اين مطالعه نشانگر غيراقتصادی بودن اين برنامه باشد، اقتصاددانان ايرانی بايد با عمومی کردن اين نتايج و مشورت دادن به دولتمردان ايرانی در اين زمينه، از ادامه برنامهای غيراقتصادی جلوگيری کنند؛ و صدالبته اگر نتايج اين مطالعه حاکی از اقتصادی بودن اين برنامه داشت، آنگاه کارشناسان جهانی ادعای صلحآميز بودن اين برنامه را جدیتر قلمداد خواهند کرد.
هرگونه بررسی اقتصادی برنامههستهای ايران بايد به موضوعات ذيل توجه کند:
۱) ميزان توليد برق و سهم نيروگاه بوشهر در آن
۲) سهم بخش برق در توليد ناخالص ايران
۳) اقتصادی بودن روشهای غير هستهای توليد برق برای ايران
۳) هزينههای احتمالی فاجعههای زيستمحيطی ناشی از خرابی احتمالی نيروگاه هستهای در ساحل خليج فارس
۴) منابع اندک اورانيوم ايران و اهميت مقياس بالا برای اقتصادی بودن چرخه غنیسازی
۴) هزينه-فرصت کاهش سرمايهگذاری در صنعت نفتوگاز
۵) هزينه تهيه داروهای هستهای از بازار جهانی در برابر توليد داخلی آن
طبيعیاست تا زمانیکه اقتصاددانان ايرانی به مسئوليت مدنی خود در زمينه بررسی اقتصادی برنامه هستهای ايران عمل نکردهاند، ندای ايشان برای جلب توجه جامعه جهانی به مشقات حاصل شده از تحريمهايی که با پيشزمينه اين برنامه بر ايران اعمال میشود، گوش شنوايی نخواهد يافت.
بورگان نظامی نرجآباد – اقتصاددان فدرال رزرو ايالات متحده
(نظرات عنوان شده در اين مطلب، ديدگاههای شخصی نويسنده بوده، و بيانگر ديدگاه سيستم فدرال رزور و هيات مديره آن نمیباشد.)