«فراتر از حجاب؛ تبعیض علیه زنان ایران» عنوان گزارش مفصلی است که مرکز حامیان حقوق بشر با همکاری «مركز آشتى برای حفظ حقوق غیر نظامیان» و «گروه بینالمللى حقوق اقلیتها» با موضوع تبعیض چند جانبه علیه زنان در ایران تهیه و منتشر کرده است.
این سه سازمان حقوق بشری در گزارش خود با تاکید بر این که «زنان در ایران همچنان گرفتار نابرابری و تبعیض هستند»، چگونگی مواجهه زنان و دختران ایرانی با تبعیض در همه جنبههای زندگی – از مشارکت در زندگی عمومی، دسترسی به آموزش و اشتغال گرفته تا تبعیض در ازدواج و سایر امور خانوادگی – را بررسی کرده اند.
شیرین عبادی، رییس مرکز حامیان حقوق بشر – یکی از نهادهای نویسنده گزارش – میگوید: «وعدههای مکرر حسن روحانی رییس جمهور ایران برای بهبود وضعیت حقوق زنان تا به امروز توخالی بوده است و دولت ایران بیشتر زنان مدافع بشر را سرکوب کرده است. زنانی که به طور مسالمتآمیز نسبت به قوانین تبعیضآمیز از جمله حجاب اجباری اعتراض کردهاند مورد حمله قرار گرفته و بازداشت و زندانی شدهاند.»
در این گزارش گفته شده است که زنان ایرانی در بسیاری از حوزههای قانونی ایران و سیستم قضایی، صرفاً به دلیل جنسیتشان با رفتاری متفاوت مواجه میشوند. کسانی نیز که به طور مسالمتآمیز از حقوق زنان دفاع میکنند، غالباً به طور خودسرانه بازداشت و زندانی میشوند و در زندان همانند سایر زندانیان سیاسی بدرفتاری تحمل میکنند.
به گفته نویسندگان این گزارش، عدم وجود ابزارهای قانونی برای حمایت از زنان، برای آن دسته از عوامل دولتی و غیر دولتی که به اعمال خشونت علیه زنان اقدام می کنند مصونیت ایجاد کرده است.
نویسندگان گزارش گفته اند: «بدتر آنکه زنان اقلیتهای مذهبی اغلب به دلیل جنسیت و هویت قومی، زبانی یا مذهبی خود با تبعیض مضاعف روبرو میشوند».
ایران یکی از تنها شش کشور عضو سازمان ملل است که کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان را امضا نکرده است.
جوشوا کاستلینو، مدیر اجرایی گروه بینالمللی حقوق اقلیتها میگوید: «این موضوعات به ویژه برای زنان اقلیت، که اغلب به دلیل هویت قومی و مذهبی خود با تبعیض شدید روبرو هستند پررنگتر است. به عنوان مثال، در حالی که شکاف در نرخ باسوادی بین زنان ومردان کاهش یافته است، دختران اقلیتهای قومی در خصوص تحصیل با محرومیت مواجه هستند زیرا بسیاری از استانها که اقلیتهای قومی در آن زندگی میکنند در شمار فقیرترین استانهای ایران هستند».
این گزارش یک ارزیابی جامع از وضعیت فعلی تبعیض علیه زنان در ایران است. اشکال مختلف تبعیض، چه رسمی و چه غیر رسمی را در همه زمینهها از سیستم قضایی و نمایندگی سیاسی گرفته تا مشارکت اقتصادی و مسائل خانوادگی، مورد بررسی قرار میدهد. بهخصوص اشکال تبعیض چندگانه علیه زنان اقلیت را در نظر میگیرد، زنانی که تاثیر انکار عمدی برابری جنسیتی و حقوق اقلیتها در تحقق کامل حقوق مدنی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حقوق فرهنگی خود، توسط دولت را تحمل میکنند.
این گزارش با توصیههایی به کشورهای عضو سازمان ملل پایان میابد واز این طریق درخواست میکند در زمان بررسی جهانی دورهای ایران که برای نوامبر امسال برنامهریزی شده، لیستی از توصیههای خاص برای حقوق زنان ودختران ایجاد شود. همچنین پیشنهاد میکند که كشورهایی كه در گذشته گفتوگوهای حقوق بشری دوجانبه با ایران برقرار كردهاند، به اولویتبندی حقوق بشر و پیگیری توصیههای مربوط به حقوق زنان كه قبلاً ارائه كرده اند، ادامه دهند.