اعلاميه جهانی حقوق کودک
مصوب ۲۰ نوامبر ۱۹۵۹
مجمع عمومی سازمان مللمتحد(۲۴)
نظر به اينكه اعضای مللمتحد در منشور ملل، اعتقاد خود را به حقوق اساسی و منزلت و ارزش افراد بشر مجدداً تأكيد نموده و جهت پيشبرد رشد اجتماعی بهبود شرايط زندگی در آزادی گستردهتری مصمم گشتهاند.
نظر به اينكه ملل متحد در اعلاميه جهانی حقوق بشر تأكيد نمودهاند كه همه افراد بدون در نظر گرفتن نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقايد سياسی يا ساير عقايد، اصالت اجتماعی يا ملی، ثروت، تولد و يا ويژگیهای ديگر، مشمول حقوق و آزادی توصيه شده در اعلاميه جهانی حقوق بشر میباشد.
نظر به اينكه کودک به علت عدم تكامل رشد بدنی و فكری، قبل و بعد از تولد به مراقبت و توجه خاص كه شامل حمايت قانونی مناسب میباشد نيازمند است.
نظر به اينكه نياز به چنين مراقبت و حمايت خاص در اعلاميه ژنو حقوق کودک سال ۱۹۲۴ آمده است و در اعلاميه جهانی حقوق بشر و در مرامنامههای بنيادهای تخصصی سازمانهای بينالمللی مربوط به رفاه كودكان به رسميت شناخته شده است.
بنابراين مجمع عمومی سازمان ملل:
اين اعلاميه حقوق کودک را با اين هدف كه ايام كودكی توأم با خوشبختی بوده و از حقوق و آزادیهايی كه در پي خواهد آمد به خاطر خود و جامعهاش بهرهمند شود رسماً به آگاهي عموم ميرساند و از پدران و مادران و زنان، مردان به عنوان افراد جامعه، سازمانهاي داوطلب، مقامات محلي و دولتها خواستار است تا اين حقوق را به رسميت شناخته و در جهت رعايت اين حقوق از طريق قوانين و ساير تمهيداتی كه به تدريج با توجه به اصول زير تدبير میگردند اهتمام ورزند:
اصل ۱
کودک بايد از كليه حقوق مندرج در اين اعلاميه برخوردار شود. همه كودكان بدون استثناء و تبعيض و بدون در نظر گرفتن نژاد، رنگ، زبان، دين، عقايد سياسي يا ساير عقايد، منشأ اجتماعي يا ملي، ثروت، تولد و يا ويژگیهای فردی ديگر يا خانوادگی مشمول اين حقوق میشوند.
اصل ۲
کودک بايد از حمايت ويژه برخوردار شود و امكانات و وسايل ضروري جهت پرورش بدني، فكري، اخلاقي و اجتماعي وي به نحوي سالم و طبيعي و در محيطي آزاد و محترم توسط قانون يا مراجع ذيربط در اختيار وي قرار گيردو در وضع قوانيني بدين منظور منافع كودكان بايد بالاترين اولويت را داشته باشد.
اصل ۳
کودک بايد از بدو تولد صاحب اسم و مليت گردد.
اصل ۴
کودک بايد از امنيت اجتماعي بهرهمند گردد، در محيطي سالم پرورش يابد و بدين منظور كودكان و مادران بايد از مراقبت و حمايت خاص كه شامل توجه كافي پيش و بعد از تولد ميشود، بهرهمند شود.
كودك بايد امكان برخورداری از تغذيه، مسكن، تفريحات و خدمات پزشكی مناسب را داشته باشد.
اصل ۵
كودكی كه از لحاظ بدنی، فكری يا اجتماعی معلول است بايد تحت توجه خاص، آموزش و مراقبت لازم متناسب با وضع خاص وی، قرار گيرد.
اصل ۶
کودک جهت پرورش كامل و متعادل شخصيتش نياز به محبت و تفاهم دارد و بايد حتیالامكان تحت توجه و سرپرستی والدين خود، و به هر صورت در فضائي پرمحبت در امنيت اخلاقی، مادی، پرورش يابد.
کودک خردسال را بجز در موارد استثنايی، نبايد از مادر جدا كرد. جامعه و مقامات اجتماعي موظفند كه نسبت به كودكان بدون خانواده و كودكان بيبضاعت توجه خاص مبذول دارند.
كمكهای نقدی دولت و ديگر تسهيلات جهت تأمين و نگهداري فرزندان خانوادههای پرجمعيت توصيه ميشود.
اصل ۷
کودک بايد از آموزش رايگان و اجباری، حداقل در مدارج ابتدایی بهرهمند گردد.
کودک بايد از آموزشی بهرهمند شود كه در جهت پيشبرد و ازدياد فرهنگ عمومی او بوده و چنان سازنده باشد كه در شرايط مساوی بتواند استعداد، قضاوت فردي، درك مسئوليت اخلاقی و اجتماعی خود را پرورش داده و فردی مفيد برای جامعه شود.
در امر آموزش و رهبری كودك مصالح كودك بايد راهنمای مسئولين امر باشد. چنين مسئوليتی در درجه اول به عهده والدين ميباشد.
كودك بايد از امكانات كامل برای بازی و تفريح با همان اهدافي كه در مورد آموزش او آمد برخوردار گردد، جامعه و مقامات اجتماعي بايد كوشش نمايند تا امكان استفاده از اين حقوق را رايج سازند.
اصل ۸
کودک بايد در هر شرايطي جزو اولين كساني باشد كه از حمايت و تسهيلات بهرهمند گردد.
اصل ۹
کودک بايد در برابر هر گونه غفلت، ظلم، شقاوت و استثمار حمايت شود. كودك نبايد به هر شكلي وسيله مبادله قرار گيرد. كودك نبايد قبل از رسيدن به حداقل سن مناسب به استخدام درآيد و نبايد به هيچ وجه امكان و يا اجازه استخدام كودك در كارهايي داده شود كه به سلامت يا آموزش وي لطمه زده و يا باعث اختلال رشد بدني، فكري و يا اخلاقي وي گردد.
اصل ۱۰
کودک بايد در مقابل هر گونه اعمال و رفتاري كه ترويج تبعيضات نژادي، مذهبي و غيره را ممكن سازد، حمايت شود. كودك بايد با روحيهاي پر تفاهم، گذشت، معتقد به دوستي بين مردم، صلح و برادري جهاني و با آگاهي كامل بر اينكه توانائي و استعداد وي بايد وقف خدمت به همنوعانش شود، پرورش يابد.
توصيه تبليغات در مورد اعلاميه جهاني حقوق كودك اجلاسيه عمومي
با توجه به اعلاميه حقوق كودك از والدين، مردان و زنان به عنوان افراد بشر و همچنين سازمانهاي داوطلب، مقامات محلي و دولتها خواستار است كه حقوقي را كه گفته شد به رسميت شناخته و در اجراي آنان اهتمام ورزند:
- توصيه میكند كه دول كشورهای عضو، سازمانهای مربوط تخصصي و سازمانهاي غيردولتي صالح تا آنجا كه ممكن است در نشر اين اعلاميه بكوشند.
- تقاضا ميكند كه دبيركل اعلاميه را بصورت گسترده پخش و توزيع نموده و به اين منظور از كليه امكانات موجود براي انتشار و توزيع متن آن اعلاميه به كليه زبانهای ممكن اقدام كند.