گفتوگو با شیرین عبادی و پرستو فروهر
قاسم شعلهسعدی و آرش کیخسروی، دو وکیل دادگستری بازداشت شده در تجمع روز شنبه ۲۷ مرداد گروهی از شهروندان در مقابل مجلس در اعتراض به نظارت استصوابی و قرارداد دریای خرز، پس از تفهیم اتهام از روز یکشنبه ۲۸ مرداد با صدور قرار به زندان بزرگ تهران منتقل شدهاند و همچنان در حبس هستند: انتقال قاسم شعلهسعدی و آرش کیخسروی به زندان تهران بزرگ و آزادی مسعود جوادیه
شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل مقیم لندن و پرستو فروهر، هنرمند مقیم فرانکفورت که پروژه دادخواهی قتل پدر و مادرش را در طول ۲۰ سال گذشته پی گرفته است، درباره بازداشت این دو وکیل به زمانه میگویند بازداشت کردن وکلا از سوی قوه قضاییه ناکار کردن روند دادخواهی از مجرای حقوقی و قانونی و تلاش برای خاموش کردن صدای حق خواهی است.
شیرین عبادی با ذکر یک مقدمه به این موضوع میپردازد و میگوید:
«از سالها قبل به اثبات رسیده که جمهوری اسلامی فاقد یک قوه قضاییه مستقل است. عدم استقلال این قوه مخصوصا در دوران ریاست آقای صادق آملی لاریجانی بیش از پیش هویدا شد. در حال حاضر قضاتی که مسئول رسیدگی به پروندههای فعالان سیاسی و اجتماعی هستند در حقیقت قاضی نیستند بلکه ماموری از وزارت اطلاعات هستند. وزارت اطلاعات دستور میدهد، میزان مجازات را بر حسب اینکه شرایط سیاسی روز چگونه باشد تعیین میکند و بعد آن کسی که به نام قاضی بالای دادگاه نشسته، حکم انشا شده از سوی ماموران وزارت اطلاعات را امضا میکند.»
به گفته عبادی در چنین شرایطی به هیچ وجه نمیبایست انتظار اجرای عدالت داشت.
او همچنین با اشاره به حاضر نشدن برخی متهمان (از جمله درویشان گنابادی) در دادگاه انقلاب میگوید:
«من بسیار تحسین میکنم و تایید میکنم متهمانی را که وقتی به دادگاه انقلاب احضار میشوند، اعلام میدارند این دادگاه را به رسمیت نمیشناسند چون محاکمه در اتاقهای در بسته و به وسیله ماموران رسمی و غیررسمی وزارت اطلاعات اجرای عدالت نمیتواند باشد. آنها اساسا در دادگاه حاضر نمیشوند زیرا که متهمان و وکلا از خود دفاع میکنند اما این دفاع بیتاثیر در رای قاضی است چون تصمیم قبلا در وزارت اطلاعات گرفته شده است.»
شیرین عبادی، حقوقدان
شیرین عبادی در بخش دیگری از صحبتهای خود با مسئول دانستن رئیس جمهوری در آنچه در دادگاه بر سر متهمان میآید، به زمانه میگوید:
«همین جا باید بگویم گناه یک چنین دادرسی غیرعادلانهای نه تنها به گردن رییس قوه قضاییه است بلکه در این ارتباط رییس جمهوری یعنی رییس قوه مجریه هم مسئول است. هر وقت در سازمانهای بینالمللی آقای {حسن} روحانی یا آقای {محمدجواد} ظریف مورد سوال قرار میگیرند که چرا فلان وکیل را به زندان انداختهاید یا فلان روزنامهنویس در زندان است به یک وسیله متوسل میشوند و آن این است که ما تفکیک قوا داریم؛ قوه قضاییه اینها را گرفته، دادگاهها مستقل هستند و ما قوه مجریه هستیم و مسئول کارهای قوه قضاییه نیستیم اما این یک دروغ بزرگ است که ممکن است آنها را که در سازمان ملل نشستهاند برای لحظاتی فریب بدهد ولیکن ما مردم ایران فریب نمیخوریم زیرا که میدانیم وزارت اطلاعات جزء قوه مجریه است و وزیر اطلاعات همواره در کابینه شرکت میکند. کافیست که آقای رییس جمهور به وزیر زیر دستش و به تبع آن ماموران وزارت اطلاعات دستور بدهد که شکایت نکنند و به مردمآزاری خاتمه بدهند. آنوقت خواهید دید که چنین شرایطی پیش نمیآید.»
این حقوقدان بازداشت قاسم شعلهسعدی، آرش کیخسروی و شمار دیگری از معترضان به نظارت استصوابی و قرارداد دریای خزر در مقابل مجلس همزمان با اعتراضهای جنجالبرانگیر به دولت در قم را در همین کانتکست و مفهوم توجیه میکند و میگوید دلیل این وضعیت این است که عدهای همواره از مصونیت قضایی برخوردارند اما در مقابل فعالان مدنی مستقل حق حرف زدن ندارند:
«آن کسانی که از مصونیت برخوردارند میتوانند در خیابان بدون اجازه تجمع راه بیندازند، شعار بدهند و مرگ بر این و مرگ بر آن بگویند و حتی تهدید به قتل بکنند اما دستگیر نشوند؛ مانند حادثهای که به تازگی در قم اتفاق افتاده و نظایر آن را هم ما بارها و بارها دیدهایم اما وقتی چند وکیل برای یک اعتراض قانونی مسالمتآمیز جلوی مجلس میروند یعنی همان جایی که قوه مجریه و وزارت اطلاعات گفته است اینجا بیایید میتوانید حرف بزنید، دستگیر میشوند و این خیلی طبیعی است برای اینکه حرف زدن در این ممکلت خاص یک عده است و همه حق ندارند حرف بزنند.»
پرستو فروهر: بازداشت وکلا ضعیف کردن امکان حقطلبی از طریق سیستم موجود است
پرستو فروهر اما در پاسخ به این سوال که اساسا بازداشت وکیلان دادگستری چرا اتفاق میافتد و چه پیامی دارد، به زمانه میگوید: «یکی از مجراهای حقطلبی در جامعه این است که از طریق سیستم موجود نشان بدهید دستگاه حاکمه مشغول حقکشیست. یکی از راهها البته این است. این راه را وکلا میتوانند پیش ببرند برای اینکه قانون را میشناسند، برای اینکه وظیفه شغلیشان دفاع از حقوق موکلانشان است که حقوقشان ضایع شده.»
پرستو فروهر، هنرمند ایرانی
او در ادامه میگوید: «حالا مثلا فرض کنید آدمی مثل من که بخواهد اعتراض بکند به اینکه چرا نمیگذارید ما مراسم سالگرد بگیریم، اگر وکیلی نباشد که این پرونده را به صورت حقوقی دنبال کند، من باید از شیوههای دیگر اعتراض استفاده کنم.»
به گفته فروهر وقتی وکیلهایی نباشند که روی حق موکلانشان پافشاری کنند، امکان اعتراض به سیستمی که مشغول حقکشیست ضعیف میشود، گرچه افراد به شکل فردی و در هر جایگاه و موقعیتی که باشند ممکن است به شیوه و روش خودشان دادخواهی کنند.
او به دلیل آشناییاش با آرش کیخسروی به عنوان وکیل در پروندههای مربوط به دادخواهی از قتل پدر و مادرش، داریوش فروهر و پروانه اسکندری به معرفی بیشتر این وکیل دادگستری میپردازد و ضمن اشاره به همکاری او با نسرین ستوده، دیگر وکیل دادگستری در بازداشت، ابراز امیدواری میکند که این وکلا و دیگر زندانیان سیاسی هر چه سریعتر آزاد شوند.
منبع: رادیو زمانه