مركز حاميان حقوق بشر، مهناز پراكند – رسیدگی به وضعیت پزشکی و درمانی زندانیان بیمارو به طور خاص زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندانهای جمهوری اسلامی ایران هر روز اسف بارتر و دردناک تر از روزهای قبل است. شنیده شده است که دولت آبادی دادستان تهران به یکی از زندانیان گفته است ما حکم اعدام شما را اجرا نمی کنیم اما می گذاریم همینطور از بین بروید.
روزی نیست که خبر از بیماری یا وضعیت حاد جسمی و روحی یک یا چند تن از این زندانیان مظلوم دل ما را به درد نیاورد.
شاهد بودیم که تعداد زیاد این بیماران، شدت بیماریهای آنان و بی توجهی آشکار مسئولان زندانها سبب شد که در ماههای گذشته تعدادی از هم بندیان آنان علیرغم اینکه خود نیز بیمار بوده و اعتصاب غذا برایشان چون سم مهلکی بود دست به اعتصاب غذا بزنند. شاید که بدین سان صدای مظلومیت آنان را به گوش نهادها و سازمانهای حقوق بشری و نهادهای مسئول رسیدگی به وضعیت زندانیان برسانند و دیدیم که برخی وعده و وعیدها به زندانیان بیمار داده شد و نسبت به اعزام برخی از آنان اقداماتی صورت گرفت. اما ظاهرآ این اقدامات موقتی و جنبه تبلیغاتی داشته است. چرا که می بینیم زندانیان بیمار مجددا به وضع سابق برگشته و آنان همچون گذشته به حال خود رها شده اند!
این روزها خبر بیماری مهلک و دردناک احمد دانشپور مقدم زندانی بند ٣٥٠ زندان اوین درصدر خبرهای زندانیان بیمار قرار گرفته است. او که به اتهام هواداری از سازمان مجاهدین خلق به همراه پدر، مادر و همسرش دستگیر شده است، همچون سایر زندانیان سیاسی و عقیدتی در یکی از شعب دادگاههای انقلاب تهران به نحو ناعادلانه ای محاکمه و شفاهى به او گفته اند حکمی که علیه اش صادر شده، اعدام است و تا کنون نه حکمی به او ابلاغ شده است و نه سابقه ای از حکم صادره در وضعیت پرونده اجرائی او در زندان وجود دارد تا حداقل از طرق فوق العاده قضايى بتواند تجدید نظرخواهی كند.
رفتار زندانبانان و مسئولان قوه قضائیه نیز با او و خانواده اش به نحوی است که آنها را و به ویژه احمد را به سمت مرگ تدریجی و خاموش سوق می دهند. او که در هنگام دستگیری بالغ بر ٩٠ کیلو وزن داشته است در حال حاضر بیش از نیمی از وزن خود را از دست داده است و هر روز چون شمعی در برابر دیدگان پدر و سایر همبندیان خود آب می شود.
احمد دانشپور مقدم از بیماری کولیت روده شدیدآ در رنج است به گونه ای که حتی بر اساس نظرپزشکان بهداری زندان قادر به تحمل زندان نیست و باید در خارج از زندان تحت درمان قرار گیرد. در روز ٢١ دی ماه وضعیت او وخیم تر شده به نحوی که مأموران مجبور شده اند او را به حالت بیهوش به بهداری زندان و به بیمارستانی خارج از زندان اعزام کنند اما بعد از یک معاینه سرپائی مجددا اورا به بند ٣٥٠ برمی گردانند و او همچنان با بیماری مهلک گوارشی دست به گریبان است.
اصغر قطان زندانی سیاسی دیگری که با ٦٠ سال سن با بیماری سرطان درگیر است. بعد از اعتراضات و اعتصاب غذای تعدادی از زندانیان به عدم رسیدگی پزشکی به وضعیت زندانیان بیمار، با مرخصی این زندانی سیاسی برای انجام معالجات موافقت شد، اما علیرغم اینکه در دوران مرخصی سه بار مورد عمل جراحی قرار گرفته و در انتظار انجام دو عمل جراحی دیگر بوده است مجبور شده که با همان وضعیت معالجات خودرا نا تمام گذاشته و به زندان بازگردد. در حالی که طبق تبصره ماده ١١٦ آيين نامه اجرايی سازمان زندانها در صورتی که محکوم به زندان مبتلا به یک بیماری خاص و پر خطرباشد رئیس زندان مکلف است پیشنهاد عفو او را با رعایت سایر قوانین به قاضی ناظر، یا کمیسیون عفو و بخشودگی تسلیم نماید.
متأسفانه کم نیستند تعداد زندانیانی که با وجود بیماریهای خطرناک و کشنده ای چون سرطان بدون هیچ گونه معالجه ای در زندانها به حال خود رها شده اند!
داود اسدی یکی از این بیماران است که به علت شکستگی لگن و عدم رسیدگی درمانی دچار عفونت شده و ماهها با این درد در زندان بسر برده است نهایتآ بعد از بالا گرفتن اعتراضات مسئولان زندان مجبور شدند اورا به بیمارستانی در خارج از زندان اعزام كنند تا از ناحیه لگن مورد عمل جراحی قرار گيرد، اما با همان وضعیت و در حالی که دوران نقاهت خود را طی می کرد معالجاتش را ناتمام گذاشته و اورا به زندان باز گردانده اند.
محمد صائمی زندانی دیگری که دچار خونریزی داخلی شده و برای معالجات به مرخصی اعزام شده بود معالجاتش ناتمام مانده و مجبور به باز گشت به زندان و تحمل درد و رنج همچون سابق شده است.
چهار زندانی عقیدتی محبوس در زندان رجائی شهر حامد احمدی – کمال ملائی- جمشید دهقانی و جهانگیر دهقانی که ٧٣ روز است در اعتراض به ناعادلانه بودن احکام صادره علیه خود در اعتصاب غذا به سر می برند و در اثر فشارهای ناشی از اعتصاب غذا به بیماریهای قلبی و ریوی دچار شده و در وضعیت خطرناکی قرار گرفته اند.
متأسفانه هیچ واکنشی از طرف مسئولان قوه قضائیه وزندان مشاهده نمی شود! حامد احمدی ٢٠ کیلو ، کمال ملائی ٢٥ کیلو ، جمشید دهقانی ٣٠ کیلو و جهانگیر دهقانی تا کنون ١٧ کیلو از وزن خود را ازدست داده اند. پدرو مادر این زندانیان که بیش از ٧٠ سال سن دارند در همبستگی با فرزندان خود دست به اعتصاب غذا زده اند . اما گویا گوش شنوايى نیست. آیا هزینه درخواست محاکمه عادلانه قیمت جان است؟
شنیده شده است که دولت آبادی دادستان تهران به یکی از زندانیان گفته است ما حکم اعدام شما را اجرا نمی کنیم اما می گذاریم همینطور از بین بروید . البته عملکرد مسئولان قوه قضائیه و زندانها نیز مؤید این اخبار و شنیده هاست و نشان می دهد که آنان برای خود هیچ مسئولیتی در قبال زندانیان قائل نبوده و به هیچ مقرره و قانونی پایبند نیستند.
به علت عدم رسیدگی پزشکی و درمانی به وضعیت زندانیان سیاسی و عقیدتی هر روز بر تعداد زندانیان بیمار افزوده می شود و این وضعیت موجب شده است که سلامت برخی از آنان خطرناک و ناامید کننده شود.
حسین رونقی ملکی جوانی که سلامت خودرا در زندان از دست داده و همچنان با همان وضعیت باید متحمل زندان باشد . تعداد زندانیان بیمار به قدری زیاد است که در این مقال امکان نام بردن از تک تک این عزیزان و پرداختن به وضعیت ویژه تک تک آنان نیست. هرچند که هدف از نگارش این مقاله، بیان درد و رنج همه زندانیان بیمار و بیدار کردن وجدان خوابیده مسئولین قوه قضائیه و زندانهاست.
بر اساس آيین نامه اجرايى سازمان زندانها قوه قضائیه، مسئولان زندانها، قضات ناظر زندان، قضات اجرای احکام و پزشکان مسئول زندانیان، در قبال بهداشت و سلامت زندانیان مسئولیت دارند و باید پاسخگو باشند.
طبق ماده ٦٤ آيین نامه اجرايى سازمان زندانها مسئولان زندانها مکلفند محکومان را حداکثر دو ماه در قسمت پذیرش و تشخیص تحت آزمایشگاههای پزشکی، روانپزشکی،آزمونهای روانشناسی و … قرار داده، میزان سلامت جسمی و روانی … آنان را بررسی و تعیین کنند.
بر اساس تبصره٢ ماده ٦٩ آيین نامه اجرايى سازمان زندانها همه محکومان معرفی شده به زندان باید پیش از پذیرش توسط پزشک معتمد مورد معاینه قرار گرفته و در صورت نیاز به مراقبتهای پزشکی و بیمارستانی، مراتب به قاضی مربوط اعلام شود.
طبق ماده ١٠٢ آيین نامه ـ بهداری مؤسسه یا زندان مکلف است دست کم ماهی یکبار نسبت بهتست پزشکی کلیه محکومان اقدام كند.
ماده ١٠٣ آيين نامه اجرايی سازمان زندانها زندانبانان را مکلف کرده است تا جايى که امکان پذیر است ترتیبی اتخاذ دهند که احتیاجهای درمانی و بهداشتی محکومان بیمار در داخل زندان تأمین شود و در موارد ضروری بایستی با تأیید بهداری زندان و اجازه رییس زندان و موافقت قاضی ناظر زندانی بیمار به بیمارستانی خارج از زندان اعزام شود. در موارد فوری نیاز به دستور قاضی ناظر هم نیست.
تبصره ماده ١٠٣ قاضی ناظر و مسئولان زندانها را موظف کرده است وضع محکومان بیمار صعبالعلاج یا غیرقابل علاج را رسیدگی کرده، حسب مورد بر اساس مقررات قانون آئین دادرسی کیفری اقدام کنند.
اهمیت رسیدگی به وضعیت سلامت محکومین به حدی است که طبق قانون آئین دادرسی کیفری چنانچه زندانی شدن فردی موجب تشدید بیماری یا تأخیر در بهبودی او شود قاضی باید دستور بستری شدن او را در خارج از زندان بدهد. در این رابطه ماده ٢٩١ قانون آيین دادرسی کیفری می گوید: در صورتی که اجرای حکم موجب شدت بیماری و تأخیر در بهبودی محکوم شود با تشخیص پزشک قانونی یا پزشک معتمد باید قاضی بعد از اخذ تأمین از محکوم اجازه معالجه اورا در خارج از زندان صادر كند و اگر محکوم به هر دلیلی تأمین ندهد ( یعنی مثلا کفالت، وثیقه یا…) و پزشک تشخیص داده باشد که زندانی شدن او موجب تأخیر در بهبودی اوست دادگاه مکلف است دستور دهد که اورا تحت نظر ضابطین دادگستری در بیمارستان بستری كنند و طبق آئین نامه اجرائی سازمان زندانها در موارد فوریت و ضروری هزینه درمان و بیمارستان به عهده زندان است.
با تمام این مقررات می بینیم که هنوز اراده ای به اجرای قانون در میان مسئولان قوه قضائیه و زندانها به وجود نیامده است و در همچنان بر پاشنه رفتارهای غیرقانونی و فراقانونی می چرخد و بیم آن می رود که عدم رسیدگی پزشکی و درمانی به وسیله ای و رویه ای جاری برای به کشتن دادن زندانیان در زندانهای ایران تبدیل شود.