سهل انگاری در پاکسازی مین، همچنان مردم مناطق غربی کشور را به کشتن می دهد

مرکز حامیان حقوق بشر، مائده قادری –  سازمان ملل متحد چهارم آوریل را روز جهانی آگاهی از مین و تلاش برای از بین بردن آن نام گذاری کرده است. “پیمان اتاوا” اولین سند بین المللی است که در سال ١٩٩٧ با هدف پاک سازی زمین از مین، به رشته تحریر درآمد. بر اساس تعریف مندرج در این پیمان، مین هر وسیله قابل انفجاری است که روی سطح زمین یا زیر خاک قرارمی گیرد و طوری طراحی شده است که در اثر حضور، نزدیکی و یا با تماس یک فرد منفجر می شود.

این پیمان استفاده، تولید، انبار كردن و حمل و نقل مین را ممنوع و خواستار پاكسازى مین در تمام کشورهایی است که آلوده به آن هستند و تاکنون بیش از 150 کشور در دنیا به این پیمان پیوسته اند .

مین های انفجاری به دو دسته کلی تقسیم می شوند : مین های ضد نفر و مین های ضد تانک

1) مین های ضد نفر: این نوع مین پس از منفجر شدن با پرتاب ترکش های فلزی انسانها را کشته یا به شدت مجروح می کند. این نوع مین  به علت وزن سبک و کم، قابلیت حرکت دارند. و در اثر تغییرات آب و هوایی از مکانی به مکان دیگر جا به جا می شوند.

2) مین های ضد تانک: این نوع مین مواد منفجره بیشتری دارد و برای تانکها و خودروها استفاده می شود و این قابلیت را دارد که هم وسیله نقلیه را معدوم  و هم سرنشین را کشته یا مجروح كند.

بر اساس آمار ارائه شده در هر ٢٢ دقیقه بر اثر برخورد با مین یک نفر در سراسر جهان کشته یا مجروح می شود. و این درحالی است که کشورهای قدرتمند دنیا چون چین، آمریکا و روسیه کماکان در حال تولید مین های ضد نفر هستند و دغدغه ای برا ی پیوستن به پیمان اتاوا ندارند.

طبق آمار رسمی در حال حاضر ١٢٠ تا ١٤٠ میلیون مین در جهان کار گذاشته شده است که ٤ میلیون آن باقی مانده از جنگ جهانی دوم است. بیش از ٨٠ کشور در جهان با مساله مین مبارزه می کنند که از نظر اقتصادی بودجه کلانی صرف خنثی سازی مین می شود . به گونه ای که هزینه پاک سازی مین ٣٠ برابر هزینه تولید ان است. این در حالی است که هنوز برخی کشورها به دلیل سود سرشار تولید مین های ضد نفر, اقدام به تولید آن مى كنند .

مین تنها ابزار جنگی است که سالها پس از اتمام جنگ بین دو کشور، به جنگ پنهانی خود ادامه می دهد و قربانی می گیرد و قربانبان آن هم اغلب کودکان و زنان و کشاورزان هستند.

طبق آمار ارائه شده از طرف سازمان ملل این سلاح خفته در دل خاک، روزانه ٣٢ نفر قربانی در جهان می گیرد.

ایران جزو کشورهایی است که از امضای پیمان اتاوا سر باز می زند و همچنان در پاک سازی مناطق آلوده به مین سهل انگاری می کند.

پس از گذشت بیش از دو دهه از جنگ بین ایران و عراق و متعاقبا در جریان درگیریهای دهه شصت در کردستان بسیاری از اراضی مناطق غربی ایران مین گذاری شدند.

بنا بر آمار ارائه شده ٤ میلیون و ٢٠٠ هزار هکتار از زمین های پنج استان غربی (کردستان، کرمانشاه، ایلام و خوزستان ) که ١١٠٠ کیلومتر مرز مشترک با عراق دارند، آلوده به مین باقی مانده از دوران جنگ ایران و عراق می باشد وجمعا بیش از ٦ میلیون هکتار ازکل زمینهای ایران آلوده به ١٦ میلیون مین است.

با وجود این که ایران در رده کشورهایی است که بیشترین تعداد مین را داراست و جزو کشورهایی است که قربانیان و تلفات زیادی دارد، اما چرا اراده ای جدی برای پاک سازی مناطق آلوده به مین وجود ندارد؟

به باور بسیاری از فعالان حقوق بشر مسئله مین وعدم جدیت دولت ایران در رابطه با پاک سازی این مناطق، بیشتر تبدیل به یک مسئله سیاسی شده است. به نظر مى رسد كه جمهوری اسلامی ایران چندان رغبتی به پاک سازی این مناطق از مین ندارد. وجود مین در این مناطق استفاده های دیگری برای رژیم دارد که به چند نمونه از آن اشاره می کنیم.

مین های ضد نفر که زمانی در منطقه جنگی و برای مقابله با دشمن به کار می رفت، در حال حاضر عملا مردم بی گناه منطقه را به کشتن می دهد.

یکی از دلایل عدم جدیت سیستم برای خنثی سازی مین در مناطق غربی کشور مبارزه با قاچاق کالا است. سالانه تعداد زیادی از کولبران که برای امرار معاش خود مشقت کار کولبری را به جان می خرند، در دام میادین مین گرفتار می شوند وکشته یا مجروح می شوند.

عدم اطلاع رسانی و نصب تابلو و آگاه سازی مردم منطقه از مكانهايى که آلوده به مین هستند، نیز شاهدى ديگر است بر سهل انگارى يا سوء نيت جمهوری اسلامی ايران و چشم بستن بر كشتار مردم بى گناه از طریق میدانهای مین.

 یکی دیگر از دلایلی که جمهوری اسلامی را در مظان اتهام سوء استفاره از مین قرار می دهد، مبارزه با احزاب کرد فعال در منطقه است.

بنا به گزارشهای ارسال شده از برخی از مناطق غرب ایران، ساکنان چند روستا از کاشت مین های جدید در منطقه کردستان برای جلوگیری از آمد وشد احزاب فعال در منطقه خبر داده اند.

این در حالی است که جمهوری اسلامی با تبلیغات غیرواقعی و گزارشهای نادرست سعی دارد که به مجامع بین المللی بقبولاند که در زمینه پاک سازی مناطق آلوده به مین فعالیتهای مثبتی را انجام داده است.  در حالی که نه تنها اقدام مثبتی در جهت خنثی سازی و پاک کردن منطقه از مین بر نمی دارد بلکه با وجود آگاهی از مشکلات وعواقب کاشت مین باز هم مبادرت به کاشت مین های جدید با اهداف سیاسی می کند.

از سوی دیگر، مسکوت گذاشتن تعداد تلفات وعدم شفاف سازی در مورد افرادی که قربانی مین می شوند وعدم ارائه آمار دقیق قربانیان، مانع آگاهی مجامع بین المللی و فعالان حقوق بشر در این زمینه می شود.

آمار نشان داده که پس از جنگ، افراد غیر نظامی  که قربانی مین شده اند بیشتر از نظامیانی بوده اند که در طول جنگ قربانی این سلاح شده اند. کودکان به عنوان بی دفاع ترین قربانیان وفراموش شده ترین قربانیان مین در ایران هستند.

 ماده 6 کنوانسیون حقوق کودک بیان می دارد: هر کودکی حق زندگی دارد. واین حق مادرزادی اوست که از طرف همه حکومتهای عضو به رسمیت شناخته می شود. ادامه رشد و حیات کودکان از طرف حکومتهای امضا کننده این کنوانسیون به طور کامل تضمین می شود.

جمهوری اسلامی در اسفند 1372 به کنوانسیون حقوق کودک پیوسته است. ولی همچون بیشتر پیمانهایی که در مجامع بین المللی به آن پیوسته و خود را ملزم به رعایت آن نمی بیند، در مورد این کنوانسیون نیز فعالیت مثبتی در جهت حفظ حق حیات این کودکان انجام نداده است و حتی در مواردی که کودکان دچار نقص عضو و معلولیت در اثر انفجار مین می شوند هیچگونه حمایتی برای مداوای این کودکان انجام نمی دهد .

با توجه به اینکه ایران نیز جزو کشورهایی است که سالانه تعداد زیادی از ساکنان آن قربانی مین های به جامانده از جنگ می شوند، لازم است که فشارهای بین المللی برای رسیدگی به این وضعیت بیشتر شود.

لازم است که فعالان حقوق بشر در مقابل تلفاتی که هر روزه در مناطق مرزی اتفاق می افتد سکوت نکنند. در صورتی که این روند ادامه پیدا کند  در سالهای آینده ، مین های کاشته شده در مناطق مرزی، جان افراد بیشتری را خواهند گرفت یا افراد زیادی را دچار نقص عضو دائم خواهد کرد.